Frsluflokkur: Menntun og skli

Mgandi myndbirtingar

Flest finnum vi innra me okkur ann kjarna sannfringar og lfsgilda, grundvallandi vitund sigis og mannlegrar breytni sem vi hvikum ekki fr. Arfur af hjrtum foreldra okkar, numi af visku mebrra okkar, stargjf til barnanna okkar. S lfsn sem gefur lfinu gildi, sem rttltir tilveru okkar og frir okkur skilning v hver vi erum.
Vi mrkum okkur skil huganum, drgum lnu sandi slarinnar, og segjum hinga og ekki lengra. Yfir essar lnu fer g ekki, handan essara skila l g engum a vera. Vi finnum hvert um sig au mrk sem skipta okkur mli, sem skilgreina okkur og gefa okkur tilverurtt.
Engum skal v undra a tt mnnum srni egar rist er a essum grunngildum eirra, au hdd og ltilsvirt.
And ofbeldi
Sjlfsekking eykst me aldrinum, maur ttar sig kostum snum og gllum og v sem skiptir mann mli egar allt kemur til alls. Kjarni lfsgildanna styrkist og verur snilegri hverjum og einum.
Sjlfur hef g tta mig v a djpt huga mnum hvlir hagganleg s sannfring a eitt a mikilvgasta lfinu s frelsi hvers einstaklings til lfs og lima, frelsi til hamingju, frelsi til athafna og sta. Hvers kyns kgun og misrtti er mr sem eitur beinum, helsi hugmyndakerfa jafnt sem hlekkjar harstjrans.
Ekkert vekur mr jafn mikla beit og ofbeldi hvaa mynd sem er, hvort heldur andlegt ea lkamlegt. And mn ofbeldi er raun a sem skilgreinir minn innsta sannfringarkjarna.
Ofbeldi gert heilagt
Myndbirtingar ofbeldis eru hvarvetna kringum okkur. Frttir og frsagnir af ofbeldi eru gilegur raunveruleiki lfsins en gerir vonandi a gagn a minnka ol okkar gagnvart valdbeitingu og misyrmingum, enda fer ofbeldi minnkandi samflagi okkar og reyndar heimsvsu lka, rtt fyrir stundum neikvan frttaflutning.
En eitt er a sem srir mna dpstu vitund meira en nokku anna og a er tilbeisla ofbeldis. egar pyntingar og daui eru ger a traratrii, rttltt me vsun til einhverra ri mttarvalda, me tilheyrandi myndbirtingum. Dauadrkun er einkaml hvers og eins, svo lengi sem hann gengur ekki rtt annarra. En a urfa a flagga essum sma, jafnvel af stolti, slk hegun vekur me mr vibj.
Sjfalt yfirstr
ll minnumst vi barnatrarinnar me hlhug, sakleysi bernskunnar egar jlasveinar gefa skinn og jesbarni liggur jtunni, tknmyndir alls hins ga lfinu. Kannski er barnatrin fing ess a vi getum, sem fullori flk, veri sannfr um tilvist mannar og star og rttltis? Barnatrna eigum vi ll, me einum ea rum htti, og flest roskumst vi fr henni til byrgs lfernis.
Lfi er strkostlegt, st og glei, jafnvel sorg og mtlti eru eldiviur reynslunnar, og brnin, etta strkostlega kraftaverk nttrunnar, gefa tilverunni gildi. Vi fgnum lfinu og hldum htir v til heiurs enda arf ekki a leita lengi a tknmyndum frjsemis innanum jlatr og pskaegg.
Ein er s ht, ea vri nr a kalla a lgt, ar lfi er fjrri en dauinn er lofsunginn, pningin dsmu og barnatrin negld staur.
Andaktugir lesa menn hina listilega skrifuu passuslma, ekki til a glejast yfir kveskapnum heldur til a fagna pningunni. Strkostleg myndlist er innblsin af jningum dauastrsins og hengd upp helgidminum mijum til trnaar. Sjfalt og yfirstr.
Svo er sagt fr essu frttum, hr fagna menn dauanum, ar glejast menn yfir pningunni, essir syngja jningunni lof, hinir mra srin og bli. Traka dpstu sannfringu allra enkjandi manna, grunngildi samflagsins a engu hf.
A jst og ola
Eilfar opinberar myndbirtingar essarar ofbeldisdrkunar valda mr jningum. A g s mgaur er vgt til ora teki. En g oli etta, g lt undan og vona me sjlfum sr a essu linni einn daginn. Frelsi til tjningar er mr drmtt og um lei frelsi til a tj arar skoanir en r sem g tel rttar.
v fylgir einnig frelsi til a tj sig opinberlega, til a boa sna tr og snar sannfringar hverjum eim sem heyra vill, fullornum einstaklingum vel a merkja. Trbo gagnvart brnum er sileysa eins og allir sj.
a er mn von a sem flestir frelsist fr v helsi sem essi dauadrkun felur sr. A einn daginn yki a ekki lengur sjlfsagt a fagna pningu og daua, a birta myndir af blandi lkum opinberum vettvangi, kalla a heilagt og finnast a gott.

Sklatrbo skjli lglegrar undanguklausu?

Grein sem alingismaur skrifai moggann var tilefni essarar greinar og bendingar til umbosmanns Alingis (sj nest)

Af trarstarfi sklum

Hskuldur r rhallsson alingismaur skrifar grein undir titlinum Kristilegt sigi og Mannrttindadmstll Evrpu Mbl 12. mars sastliinn og fullyrir a gildandi lg veiti heimild til undangu fr nmi kristinfri. ar er hann vntanlega a vsa til 8. og/ea 35. greinar grunnsklalaga.

Vi nnari athugun sst a 8. greinin veitir ekki slka undangu enda er eingngu veri a veita tmabundna lausn fr sklaskn, vegna smalamennsku ea rttafera samkvmt greinarger sem fylgdi frumvarpinu snum tma.

ru mli gegnir me 35. greinina, ar vri hugsanlega hgt a veita undangu bor vi sem Hskuldur gerir. Hins vegar er a ljst af greinarger me frumvarpinu snum tma a svo er alls ekki.

nlegu frumvarpi menntamlarherra er a 15. greinin sem tekur undangum fr nmi. Enn er skrt af greinargerinni a ekki er gert r fyrir a brnum s sleppt vi nmstti grundvelli skoana foreldra eirra.

Loks m benda i a nmsgreinin Kristin fri, sifri og trarbragafri (KST) verur lg niur nverandi mynd samkvmt frumvarpinu og vands hvernig veita eigi undangu fr kristinfri eftir gildistku nrra laga.

Tu prsent afsltt af nmi?
gildandi aalnmskr er ess ekki geti a KST s valfrjls nmsgrein. Fjalla er um vibrg vi fjlmenningu bls. 7 kafla um KST: Me auknum fjlda barna fr lkum menningarsvum arf sklinn a huga a v, samvinnu vi heimilin, hvernig koma m til mts vi skir eirra og rf til a f frslu um eigin tr og menningu. Nta m mguleika sem blandaur nemendahpur felur sr til a kynna nemendum lka tr, sii og lfsvihorf.

Hr er ekki gert r fyrir a kennt s askildum hpum enda vri aeins til nmskr fyrir einn hpinn.

vimiunarstundarskr f samflagsgreinar samt KST a mealtali rjr kennslustundir viku. Ef skipt er til helminga situr hver nemandi 400 kennslustundum KST nmsferli snum, um a bil hlft r af tu ra skyldunmi. Varla er tlast til a brn sleppi hlfu ri r nmi vegna skoana foreldra eirra?

Sjtta hvert foreldri, grft reikna, er kalskt, slamstrar, bddsti ea trlaust en borgar engu a sur jafn miki til reksturs grunnsklans og arir foreldrar og tilkall til jafngrar jnustu brnum snum til handa.

Nausynlegt nm
Nm KST er nausynlegt enda trarbrg str ttur samflagsins og mikilvg lfi fjlmargra. Kristni er str hluti menningar okkar og meiri hluti jarinnar er kristinn ea hlihollur kristni. a er v fullkomlega elilegt a kristnin hafi yngst vgi KST.

hvaa forsendum eigum vi a sleppa nemendum vi essa kennslu, sem er svo nausynleg til a vi getum skili okkar eigin menningu og fengi innsn menningu annarra landa?

Eina stan sem g s fyrir v a veita nemendum undangu fr KST er ef ar fri fram einhvers konar trarinnrting. Sjlfur vildi g ekki lta innrta brnum mnum kristni sklanum og g geri r fyrir v a Hskuldur vildi sur a brnum hans vri innrtt trleysi. En innrting auvita ekki heima sklastarfi. Sklinn er frslustofnun en ekki trbosstofnun... segir aalnmskr og a er v afgreitt ml trarleg innrting sklum er enda ekki samrmi vi lg.

Trarstarf sklum tkt
Trbo og anna trarstarf augljslega ekki heima sklum af msum stum. Ein eirra er s a allir hafa rtt jafngri jnustu en trarstarf er aeins tla afmrkuum hpum. Hvorki nmskr n lg gera r fyrir sklastarfi ar sem sumum er sinnt en rum ekki og sklanum vri v vandi hndum a sinna llum nemendum jafnt eins og eir eiga krfu til.

Vri kirkjufer skipulg sklatma, hvort sem a er vegum sklans ea annarra, yrfti sklinn einnig a sinna eim nemendum sem ekki fru kirkjuna. Eigi trbo sr sta sklum, til dmis sem hluti af KST, yrfti sklinn a bja upp smu jnustu fyrir allar trar- og lfsskoanir. Allt sklastarf ltur nmskr sem yrfti a taka tillit til trarlegra tta me mismunandi nmskrr fyrir mismunandi trarbrg og lfsskoanir.

En a sem kemur endanlega veg fyrir a trarstarf geti tt sr sta innan veggja sklans er s stareynd a sklinn arf jafnframt a hafa vitneskju um trarafstu foreldra. Mannrttindadmstllinn tekur af skari me a slkt gangi ekki og sama gera slensk lg um verndun persnuuplsinga.

ES:

Eftir a hafa loki vi essa grein var mr bent a Almenna hluta Aalnmskrr vri a finna undanguklausu sem hljar svona:

"Me hlisjn af srstu essara tta, einkum hva varar trfrelsi, er heimilt a veita einstkum nemendum undangu fr kvenum ttum skyldunms." (Aalnmskr grunnskla 2006, almennur hluti, bls. 26)

kjlfari kva g a beina v til umbosmanns Alingis a hann kannai lgmti essarar unanguklausu Aalnmskrr. Brf mitt til umbosmanns, samt fleiri skjlum, eru talin upp hr fyrir nean:

bendinging til umbosmanns Alingis : http://binntho.is/files/umbi.pdf

Dmur Mannrttindadmstlsins gegn Norska rkinu : http://binntho.is/files/norskidomur.pdf

Skrsla Reykavkurborgar um samstarf skla og trflaga : http://binntho.is/files/rvk_skolar_tru.pdf


Kalskir velkomnir!

Og reyndar allir arir! Ef i hafi gaman a sagnfri, sannleika og kalsku (rhyrndur oxmrnismi) endilega kkji www.vantru.is.


Vinalei fr falleinkunn (birtist Morgunblainu 11. janar 2008)

Bjarr Garabjar samykkti vori 2007 a leita til srfringa hj KH til a meta rttmti og gildi vinaleiar og hafa eir n sent fr sr skrslu en tengingar hana er a finna vefsunni blogg.visir.is/binntho.
Skrsluhfundar fru lei a vinna skrsluna eingngu t fr faglegum sjnarmium sklastarfs en taka ekki afstu til ess hvort akoma kirkju a sklastarfi s rttmt egar horft er til almennra laga lrisjflagi.
rskurur Evrpudmstlsins Strasbourg gegn norska rkinu virist taka af ll tvmli um a starfsemi trflags innan almenns sklakerfis standist ekki almenn mannrttindakvi.
Starfsmenn jkirkjunnar hafa treka ru og riti stafest a vinalei s trbo og biskupinn taldi hana sknarfri fyrir kirkjuna. a arf v heldur ekki a velkjast vafa um a vinalei stangist vi lg um grunnskla, siareglur kennara, stjrnarskr og msa aljasamninga um mannrttindi sem slenska rki er aili a.

Farin og htt
Vinalei hfst hausti 2006 fjrum grunnsklum Garab og lftanesi a frumkvi sknarprests. Tveir starfsmenn tku a sr a sinna verkefninu, djkni og sklaprestur. Vegna andmla foreldra var gripi til ess rs tveimur sklanna a gefa foreldrum kost a taka fram srstaklega ef eir vildu ekki gefa starfsmnnum vinaleiar fri brnum snum. essari gagnasfnun var vsa til Persnuverndar sem hafi samband vi sklastjra vikomandi skla hausti 2007. sama tma sagi djkni starfi snu lausu og fll vinalei ar me niur Flataskla. Sklastjrar Sjlandsskla og Hofsstaaskla virast hafa kvei a framlengja ekki starfsemi vinaleiar og er hn v ekki lengur starfrkt grunnsklum Garabjar en sklaprestur starfar enn lftanesskla.

Ekki forsendum sklastarfs
Fram kemur urnefndri skrslu a flest jkv ummli sem fllu vitlum megi rekja til ngju me sklaprestinn sem einstakling enda virist hann hafa n vel til barnanna og starfsmanna sklans. A ru leyti virist vinalei engan veginn standast r krfur sem gera verur til faglegs sklastarfs. S rttlting sem oft heyrist, a akoma jkirkjunnar a grunnsklum s forsendum sklanna, virist v ekki standast.
Hugmyndafri vinaleiarinnar er ljs og framkvmd hennar illa afmrku a mati skrsluhfunda. Eigi framhald a vera vinalei urfi a draga fram me skrum htti hver srstaa hennar s og meta framhaldi grundvelli ess. Hfundar benda a s um hefbundna slgslu a ra eigi hn heima innan kirkjunnar en veri niurstaan s a vinalei taki til vara svis eru vifangsefnin og eli jnustunnar annig a au eigi heima hj eim ailum sem egar sinna slkri jnustu innan sklans.
Skrsluhfundar gagnrna einnig aferarfri vinaleiarinnar, ar s fari inn svi sem arir fagailar sinna egar en n fagekkingar me eim afleiingum a samstarf fagaila innan sklans er httu. Ekki eru haldnar skrslur ea skrr um vitl, engin markmi su sett fram, engin greining, engin meferartlun. Fyrst og fremst er um einsleg trnaarsamtl a ra, jafnvel n vitneskju foreldra, og skrsluhfundar gagnrna essa aferafri rttilega.
Spyrja m hvort treku einsleg trnaarsamtl um vikvm mlefni, n faglegra forsendna, su ekki hreinlega httuleg brnum.

Vantar kvrun og fjrmagn
Skrsluhfundar gagnrna hvernig stai var a innleiingu vinaleiar. Lgformlegum leium var ekki sinnt, foreldrar og sklanefnd fjlluu ekki um mli fyrirfram og starfsmnnum var tilkynnt um a sem ornum hlut. Skrsluhfundar benda a ar sem vinalei s ekki hluti af lgboinni jnustu skla s nausynlegt a sveitarflg taki formlega afstu til ess hvort jnustan skuli veitt.
Um lei urfi a taka afstu til kostnaar. Sklaprestur er mjg dr mlikvara sklastarfs enda eru byrjunarlaun hans um a bil refalt hrri byrjunarlaunum kennara sem er fagmenntaur til starfa me brnum. Fram kemur skrslunni a hr andstaa s innan sklanna gegn v a greia kostnainn enda urfi a skera ara jnustu.
Vinalei Garab var fjrmgnu a mestu leyti me framlagi eins foreldris en auk ess lagi kirkjan til fjrmagn auk sveitarflagsins lftaness. Komi til framhalds starfsemi vinaleiar er ljst a sveitarstjrnir urfa a taka formlega afstu til hennar og jafnframt a tryggja fjrveitingar.

Enginn grundvllur
Skrsluhfundar mla ekki me framhaldi starfsemi vinaleiar en segja lokaori a brnt s a hagsmunaailar ri og taki afstu til ess hvort rttmtt s a kirkjan komi a sklastarfi en fallist menn a urfi a fara fram hreinskiptin skoanaskipti um hugmyndafri, markmi og leiir me starfinu.
Af lestri skrslunnar m sj a vinalei er klur og best fri v a henni vri htt me llu, ekki s nema vegna barnanna sjlfra.


Njatestamentisfri H erfiasta akademska nm sem hgt er a fara segir gufrinemi.

etta finnst mr mjg trlegt og ekki dettur mr hug a rengja or gufrlingsins enda hann skili alla sam mna. Hsklanm er ekki auvelt eins og eir vita sem reynt hafa. Hvort eitthva eitt s erfiara en anna er erfitt a segja, sumt hentar einum betur en rum. En hva arf til a gera eitthva a erfiasta akademska nmi sem hgt er a fara ?

Sjlfur er g ekki mikill nmsmaur eins og sst af v a g sit og skrifa ennan pistil minni skrifstofu me fartlvuna strinu Caterpillar 962H v miur ekki kominn me internettengingu ar enn! Alvru nmsmenn f auvita gar grur og vel launaa innivinnu .a. ekki telst g til ess hps.

Reyndar kva g a skella mr skla haust, svona aukalega vi minn 11 tma vinnudag, og tk 20 einingar fyrir jl (15 sagnfri, 5 kennslufri) me mealeinkunn 8,5. Ekki fannst mr etta neitt takanlega erfitt enda hvort tveggja mikil hugaml hj mr. Hrna ur fyrr var g meira raunvsindalega sinnaur, tk fanga strfri, efnafri, elisfri, lffri, lffrafri, jarfri, forritun og gekk stundum vel en stundum illa. fannst mr sumt mjg erfitt enda raun ekki me mikinn huga nmsefninu en 109 einingar og eitt BSc prf var n samt rangurinn af streinu. Nna eru einingarnar ornar 129 og arar 15 btast vonandi vi vor. Einhvern tmann hlt g a n upp mastersgru ea jafnvel doktorinn ur en g lendi elliheimili.

En erfiasti fangi sem g hef lent var ltill og merkilegur krs, almennt kallaur flan en heitir rttu nafni Heimspekileg forspjallsvsindi. N hlja kannski einhverjir, flan er leiinleg skylda en varla alvru fangi. En mr fannst etta trlega erfitt vegna ess a g uppgtvai huga efninu en um lei a g hugsai ekki rtt. Hugsanahttur minn var niurnjrvaur raunvsindum og tlvuhugsun og hreinlega r ekki vi heimspekileg litaml og vangaveltur. g urfti a endurtengja hugsanavrana hausnum og a kostai tk og mikla erfileika.

annig a g skil vel gufringinn sem kvartar undan nmi gufrideild H. ar er nefnilega krafist trlegra hugarleikfimifinga akademskt nm forsendum trarlegra kennisetninga. etta er oxmrnismi sem hver maur sr a gengur ekki upp, heilinn heilbrigum einstaklingi hltur a engjast sundur og saman mean veri er a tengja hugsanaapparati upp ntt og ba til gufrilegu tengingarnar sem leyfa mnnum a vera hvort tveggja senn: Frimenn njatestamentisfrum og trair kristnir.

Gufri H hefur alltaf minnt mig sguna af v egar umdeildur en hrifamikill stjrnmlamaur r sr heimspeking sem upplsingafulltra. N arf hann ekki a ljga lengur, sgu menn, hann ltur bara heimspekinginn breyta sannleikanum. Gufringur hefi veri enn betri.

Gufrideild Hsklans Kaupmannahfn er ekki undir ennan hattinn seld. g er miki a sp a skella mr anga haust master njatestamentisfrum enda starfa ar tveir fremstu frimenn v svii, Thomas L. Thompson og Niels Peter Lemche. eirra nlgun er eingngu frileg, kristni kemur eim ekki vi nema sem rannsknarefni. annig er alvru akademsk frimennska.


A tra v trlegasta n raka er hlgilegt. Skyldi flki vita af essu?

trlegasta birtingarform eirrar sjlfviljugu blekkingar sem heitir trer hin kristna skpunarhyggja. a er illskiljanlegt a fullori flk skuli tra jafn mikla vitleysu, svipa oga tra jlasveininn. Reyndar er skpunin forsenda kristinna kennisetninga.a.a er kannski ekki vi ru a bast samflagi semrkisstyrkir blekkingarmeistarana.eir sem lta plata sig, en eru kannski smilega greindir ea rkfastir, hljta a komast a eirri niurstu a skpunin s nausynleg forsenda kristninnar. San er a spurning um a velja - heilbriga skynsemi ea dogmatska skpunarhyggju.

Eitt a fyrsta sem skpunarsinnar vera a htta a skilja ea taka mark eru vsindin. Algengasta aferin er s a draga fram hinar og essar vsindalegar kenningar sem hafa reynst vitlausar, ea sem eru ekki enn ngu gar, og hafa ar me afsanna alla vsindalega hugsun!Reynar er mjg algengt a flk rugli samanvsindalegri ekkingu vs. vsindalegri aferafri. ekking hvers tma er ekki endanleg en vsindaleg aferarfri er eina leiin til a komast a hinu raunverulega. Svo finnst mr varlegt af r a segja a eitthva s "vsindalega sanna".

Vsindin og vsindaleg aferarfri er mjg ungt fyrirbri, segjum a upphafi s hj Njton og Cartesusi fyrir um 300 rum. Alveg san hefur vsindaleg aferarfri sanna sig aftur og aftur og aftur og aftur. En vsindalegar kenningar hafa oft veri blva bull. Til dmis s jarfrikenning a meginlndin vru kjurr en hreyfust upp og niur. Rkrtt snum tma en afskrifa dag.

En vsindaleg aferarfri, sem byggist eirri kenningu a allt s skranlegt me vsindum t fr vsindalegum forsendum, hefur skapa heimsmynd sem er svo trlega miklu flknari og margreytilegri alla stai en nokkurn hefi ra fyrir egar biblan var skrifu og allt ar til allra sustu ldum. Hr gildir engu hvort vi skoum allra smstu einingar efnisins ea r allra strstu, hvort vi tkum elisfri ea efnafri ea efnisfri ea lfvsindin ll. Heimurinn er trlega grarlega miklu flknari en menn tldu og allt etta hfum vi uppgtva me vsindalegri aferarfri.

Sumt er enn utan fris vsindanna, er einfaldlega of flki til a festa hendur me nverandi ekkingu tt eitthva mii leiis. Til dmis mannsheilinn og etta furulega fyrirbri mevitund sem virist vera eitthvert a flknasta sem til er. einum mannsheila eru fleiri mgulegar leiir fyririr taugabo a fara fr einum enda til annars en eru frumeindir alheiminum. a sem gerist essum eina mannsheilaer af smuaf strargru ogallur tlvubnaur heimsins samanlagt (etta var reyndar tla fyrir nokkrum rum, allar tlvur heimsins gtu veri farnar a n samanlagri heilastarfsemi tveggja einstaklinga, og er aeins tt vimargbreytileika raflgnum, ekkimargbreytileika starfsemi sem er vntanlega miklu meiri).

Vsindaleg aferarfri hefur skapa ann heim sem vi ekkjum dag. n hennar engin inbylting, engin tlvubylting. Ekkert internet, ekkert rafmagn, engir blar,engin ntma sjkrahs,engin gileg innivinna.ur vann g semforritari og tlvukall, nna vinn hjlaskflu, hvorki hnn tlvurnar vru til n vsindalegrar aferarfri.

a sem mr finnst furulegast vi hugsunarhtt skpunarsinna, ogjafnvel allra kristinna, er a eir virist ekki hafa hugarflug til a skilja hva eir rauntra .Ef a vri rtt a gu hafi skapa heiminn er gu svo grarlega trlegt fyrirbri a engin or n a lsa v. ll okkar ekkingarleit sustu 300 rin me vsindalegri aferarfri er eins og barnaleikur, eins og a klra mlninguna hsi raunveruleikans.

Gu vri nnast endanlega flkinn og tilvist hans endanlega lkleg. Samt helda mennessu fram n ess a falla bkstaflega stafi yfir v a lta sr detta anna eins hug, eins og etta s eitthva sjlfsagt. Mrgum finnast kenningar skammtafrinnar illskiljanlegar og margt ar ganga mti almennri skynsemi. Gu slr almenna skynsemi kalda og verur aldrei skiljanlegur.

Ef gu er til er heimurinn svo geigvnlega flknari en vi hldum a a er eiginlega ekki hgt a lsa v. Kenningin um gu vri trlegasta og lklegasta kenning sem hgt vri a setja fram. Samt gera menn a, kannski n ess a tta ig v sem eru a segja? Kannski skilja eiretta ekki? Halda einhverju fram sem eirvita ekki hva er?

hvaa rkum ea forsendum byggir eir kenningu na? Hvar eru snnunarggn essarar alheimsbyltandi heimsmyndar sem eir heldur fram?

Heimsmynd ntmans er ru me vsindalegri aferarfri. fugt vi a sem flestir halda er ekkert, akkrat ekkert, sem hgt er a sj fr jru niri n sjnauka sem bendir til ess a jrin s hreyfingu. Jarmijukenningin er hin elilega niurstaa fornaldar og mialda. Brn og Kpernkus settu slmijukenningar snar fram jafnvel trarlegum forsendum frekar en vsindalegum (einkum Brn)en stjrnuskoanir Galles fru frekari rk fyrir henni au vru ekki yggjandi. egar san Tycho Brahe tai a afsanna slmijukenninguna me vsindalegum athugunum r hann ekki vi strfrina og fkk Kepler til a reikna fyrir sig.

Kepler uppgtvai a treikningarnir gengu einmitt best upp me slmiju + sporbaug. ar me voru komin mjg sterk rk fyrir slmijukenningunni en fram a Kepler voru raun enginyggjandi rk me henni. En engum datt hug a stjrnurnar vru eins langt burtu og r eru, smm saman uppgtvuu menn a flestar eirra vru trlega langt burtu en engan rai fyrir fjarlgum bor vi r sem eru vetrarbrautinni. a er ekki fyrr en me Hubble, vi upphaf 20. aldar, sem menn fara a gruna a til su arar vetrarbrautir og menn fara a skynja hina raunverulegu ravdd geimsins - og sm okkar.

essi heimsmynd stjrnufrinnar er studd grarlega mrgum athugunum og treikningum.a er ekki sjlfgefi a hn s hin endanlega og eina sanna heimsmynd en a er miklu fleira sem styur hana llu v sem vi ekkjum dag heldur sem mlir mti. essi heimsmynd er grarleg trleika snum mia vi jarmijukenningar mialda. Hn er samt eins og rykkorn samanburi vi gumijukenningu biblunnar. S kenning hefur engin haldbr rk bak vi sig. a heldur enginnhenni fram alvru sem gerir sr grein fyrir v hversu trlega miklu lklegri s kenning er mia vi allar arar. Engar mliniurstur, engar kenningar leiddar fram me vsindalegri aferarfri, engar tilgtur um sennilegar orsakir og afleiingar. Bara eitt strt alheimssvarthol sem heitir gu.

Gu er s trulegasta kenning sem hgt er a koma fram me til skringar nokkrum hlut. Hn er ar a auki rf, vi hfum ng af rum skringum og mjg fluga lei til a finna fleiri. Loks eru engar stareyndir semstyja hana nokkurn htt.essarrjr stareyndir, .e. gu er me lkindum trlegur, arfur og n snnunargagna, gerir a a verkum a allar tilraunir til a skra eitthva t fr gui, ea halda einhverju fram tengslum vi gu ea um gu eins og maur viti eitthva um hann, eru raun hlgilegar.


Sjnarvottar sgu satt og skrifuu guspjllin. Snnunin er hr!

Frsagnir guspjallanna af upprisunni eru eins lkar og r eru margar. Hafi guspjllin veri ritu af sjnarvottum er n ekki miki a marka . Ea hva? Reynum a lta dmi ganga upp og sjum hva gerist! En skoum fyrst hva guspjllin segja um ennan rlagarka morgun:

Mt 28:1-9 A linum hvldardegi, egar lsti af fyrsta degi vikunnar, komu r Mara Magdalena og Mara hin til a lta grfina. var landskjlfti mikill, v engill Drottins st niur af himni, kom og velti steininum og settist hann. Hann var sem elding sndum og klin hvt sem snjr. Varmennirnir skulfu af hrslu vi hann og uru sem rendir. En engillinn mlti vi konurnar: "r skulu eigi ttast. g veit, a r leiti a Jes hinum krossfesta. Hann er ekki hr. Hann er upp risinn, eins og hann sagi. Komi og sji stainn, ar sem hann l. Fari skyndi og segi lrisveinum hans: ,Hann er upp risinn fr dauum, sj hann fer undan yur til Galleu. ar munu r sj hann.` etta hef g sagt yur." Og r fru skyndi fr grfinni, me tta og mikilli glei, og hlupu a flytja lrisveinum hans boin. Og sj, Jess kemur mti eim og segir: "Heilar i!" En r komu, fllu fram fyrir honum og fmuu ftur hans.
Mk 16:1-8 er hvldardagurinn var liinn, keyptu r Mara Magdalena, Mara mir Jakobs og Salme ilmsmyrsl til a fara og smyrja hann. Og mjg rla hinn fyrsta dag vikunnar, um slarupprs, koma r a grfinni. r sgu sn milli: "Hver mun velta fyrir oss steininum fr grafarmunnanum?" En egar r lta upp, sj r, a steininum hafi veri velt fr, en hann var mjg str. r stga inn grfina og sj ungan mann sitja hgra megin, klddan hvtri skikkju og r skelfdust. En hann sagi vi r: "Skelfist eigi. r leiti a Jes fr Nasaret, hinum krossfesta. Hann er upp risinn, hann er ekki hr. Sj, arna er staurinn, ar sem eir lgu hann. En fari og segi lrisveinum hans og Ptri: ,Hann fer undan yur til Galleu. ar munu r sj hann, eins og hann sagi yur`." r fru t og flu fr grfinni, v tti og ofbo var yfir r komi. r sgu engum fr neinu, v r voru hrddar.
Lk 24:1-10 En afturelding fyrsta dag vikunnar komu r til grafarinnar me ilmsmyrslin, sem r hfu bi. r su , a steininum hafi veri velt fr grfinni, og egar r stigu inn, fundu r ekki lkama Drottins Jes. r skildu ekkert essu, en br svo vi, a hj eim stu tveir menn leiftrandi klum. r uru mjg hrddar og hneigu andlit til jarar. En eir sgu vi r: "Hv leiti r hins lifanda meal daura? Hann er ekki hr, hann er upp risinn. Minnist ess, hvernig hann talai vi yur, mean hann var enn Galleu. Hann sagi, a Mannssonurinn skyldi framseldur vera hendur syndugra manna og krossfestur, en rsa upp rija degi." Og r minntust ora hans, sneru fr grfinni og kunngjru allt etta eim ellefu og llum hinum. essar konur voru r Mara Magdalena, Jhanna og Mara mir Jakobs og hinar, sem voru me eim. r sgu postulunum fr essu. En eir tldu or eirra markleysu eina og tru eim ekki. Ptur st upp og hljp til grafarinnar, skyggndist inn og s ar lkklin ein. Fr hann heim san og undraist a, sem vi hafi bori.
Jh 21: 1-18 Fyrsta dag vikunnar kemur Mara Magdalena til grafarinnar svo snemma, a enn var myrkur, og sr steininn tekinn fr grfinni. Hn hleypur v og kemur til Smonar Pturs og hins lrisveinsins, sem Jess elskai, og segir vi : "eir hafa teki Drottin r grfinni, og vr vitum ekki, hvar eir hafa lagt hann." Ptur fr t og hinn lrisveinninn, og eir komu til grafarinnar. eir hlupu bir saman. En hinn lrisveinninn hljp hraar, fram r Ptri, og kom undan a grfinni. Hann laut inn og s lnbljurnar liggjandi, en fr samt ekki inn. N kom lka Smon Ptur eftir honum og fr inn grfina. Hann s lnbljurnar liggja ar og sveitadkinn, sem veri hafi um hfu hans. Hann l ekki me lnbljunum, heldur sr samanvafinn rum sta. gekk einnig inn hinn lrisveinninn, sem komi hafi fyrr til grafarinnar. Hann s og tri. eir hfu ekki enn skili ritninguna, a hann tti a rsa upp fr dauum. San fru lrisveinarnir aftur heim til sn. En Mara st ti fyrir grfinni og grt. Grtandi laut hn inn grfina og s tvo engla hvtum klum sitja ar sem lkami Jes hafi legi, annan til hfa og hinn til fta. eir segja vi hana: "Kona, hv grtur ?" Hn svarai: "eir hafa teki brott Drottin minn, og g veit ekki, hvar eir hafa lagt hann." A svo mltu snr hn sr vi og sr Jes standa ar. En hn vissi ekki, a a var Jess. Jess segir vi hana: "Kona, hv grtur ? A hverjum leitar ?" Hn hlt, a hann vri grasgarsvrurinn, og sagi vi hann: "Herra, ef hefur bori hann burt, segu mr, hvar hefur lagt hann, svo a g geti stt hann." Jess segir vi hana: "Mara!" Hn snr sr a honum og segir hebresku: "Rabbn!" (Rabbn ir meistari.) Jess segir vi hana: "Snertu mig ekki! g er ekki enn stiginn upp til fur mns. En faru til brra minna og seg eim: ,g stg upp til fur mns og fur yar, til Gus mns og Gus yar."` Mara Magdalena kemur og boar lrisveinunum: "g hef s Drottin." Og hn flutti eim a, sem hann hafi sagt henni.

Fjrar tgfur, engar tvr eins. Mara Magdalena kemur og fer, kemur fyrst ea ekki, snertir Jes ea ekki, kemur ein ea ekki. Smon Ptur kemur mist einn ea fylgd annarra. En bum vi, n vitum vi ekki fyrir vst a hr su ekki margar Mara Magdalena fer. Mara var algengt nafn og Magdalena merkir eitthva bor vi fr bnum Magdala. r hefu vel geta veri nokkrar. Ef vi segjum svo a Ptur og Smon Ptur su ekki smu mennirnir gti dmi fari a ganga upp. Fjrar askildar heimsknir, fjrir askildir hpar.

Vi nnari athugun kemur lka ljs a frsagnirnar gerast ekki sama tma. Frsgnin Jhannesi virist vera fyrst, ar kemur Mara svo snemma a enn var myrkur. Hj Mattheusi hefst sagan egar lsti af fyrsta degi vikunnar, nokkru fyrir slarupprs. Hj Markusi mjg rla ... vi slarupprs og hj Lkasi afturelding. Grskan er einnig skr me fjrar tmasetningar, nnar tilteki myrkri (skotiax) hj Jhannesi, vi slarupprs (epijwskoush) hj Mattheusi, eftir slarupprs (anateilantox tou eliou) hj Marksi og einfaldlega snemma morguns (baqeox) hj Lkasi.

Frsgn Jhannesar tti v a koma fyrst. En gti veri a r flttist saman? Skoum mli nnar og hfum huga a hr er mikill singur og lti, tti og mikil glei, tti og ofbo, hrsla og asvif. Ekki nema von a flk geti ruglast og fari a sj ofsjnir sem gti auvita skrt alla englana sem eru mist hr ea ar.

Byrjum Jhannesi. ar kemur ein kona, Mara Magdalena, a grfinni, finnur hana tma og hleypur til Smon Pturs og hins lrisveinsins. eir tveir hlaupa af sta, hinn er fljtari frum. N er fari a birta af degi, skiptum yfir til Mattheusar.

N koma tvr konur, enn ein Mara Magdalena samt Maru hinni. er landskjlfti mikill slensku ingunni en mtti eins a sem mikil lti og gti tt vi hlaupandi mann hinn lrisveininn r Jhannesi! r stllur ruglast ltunum, halda a hann s engill, eiga vi hann or en hlaupa burtu beint flasi Smoni Ptri og halda a hann s Jes!

Aftur yfir Jhannes. Hinn lrisveinninn er kominn a grfinni en fer ekki inn. Smon Ptur kemur a grfinni, fer inn. N er komin slarupprs, skiptum yfir til Marksar.

rjr konur koma a grfinni, rija Mara Magdalena samt Maru mir Jakobs og Salme. r fara inn grfina og hitta ar engil (Smon Ptur!) sem segir eim a fara og lta Ptur vita. r fara en ora ekki a lta vita.

Aftur yfir Jhannes. N fer hinn lrisveinninn inn grfina, eir eru ar bir Smon Ptur og hinn. Enn er aftureldingu, skiptum yfir til Lkasar.

N koma margar konur, Mara Magdalena, Mara moir Jakobs, Jhanna og hinar. r hitta tvo engla grfinni (Smon Ptur og hinn lrisveininn!), sna vi og lta lrisveinina vita og n loks frttir Ptur af essu og fer a grfinni.

Aftur yfir til Jhannesar. Mara Magdalena er aftur komin a grfinni, grtandi ltur hn inn og sr tvo engla (Smon Ptur og hinn lrisveininn). Hn vi or en snr svo aftur til baka og mtir nna Jes n ess a ekkja hann fyrstu (hr er kominn Ptur sem komst loks af sta hj Lkasi). mean au eigast vi last Smon Ptur og hinn lrisveinninn burtu annig a egar Ptur ggjist inn grfina eru allir farnir.

arna er sem sagt bi a tvinna saman fjrar frsagnir af sama atburinum me eim htti a hann gti hafa gerst en sem tmur ruglingur og lti, misskilningur og hystera. Og, j, me v a gera r fyrir fjrum konum sem heita Mara Magdalena. Annars er sniugt hvernig konunum fjlgar hverri fer, eftir v sem singurinn magnast!

En hva me upphafi, egar Mara Magdalena kemur myrkri og finnur tma grf. Getur veri a hn hafi villst myrkrinu? a gti einmitt best veri v Jhannesarguspjalli er sagt fr annarri grf sama sta, grf Lazarusar, sem Jes hafi einmitt opna viku ur me v a lta renna fr steini (Jh. 11:39) en Lazarus var sveipaur lkbljum og me sveitadk hvort tveggja var skili eftir stanum (Jh. 11:44). Allt passar etta eins og fls vi rass.

Hr er lausnin v komin. Guspjllin fjgur eru dagsnn sjnarvottafrsgn af v egar Mara Magdalena ruglaist grfum, san tku vi tm lti og ruglingur ar sem trheitar konur su engla ar sem voru flagar eirra og allir ruglast llum sannkallaur gamanleikur vi grfina.


Trlausir strsti hpurinn utan jkirkjunnar - og fjlgar hraast. Bjrn Bjarnason birtir tlurnar.

Bjrn Bjarnason er sannkllu gullnma gagnlegra upplsinga. Samkvmt tlum bloggsu dms- og kirkjumlarherra (http://www.bjorn.is/dagbok/nr/4295) fjlgar trlausum hraar en melimum allra strstu kristnu safnaanna.Aeins Kalski sfnuurinnrtt heldur trlausa og skrist auvita af miklu streymi kalskra einstaklinga til landsins. Fjlgun Kalskra meal innfddra slendinga hltur a vera hverfandi!

Hr eru tlurnar fyrir 2006 og 2007, fimm strstu "sfnuir" landsins strarr.

2006 2007 Fjlgun
jkirkjan252.234252.4612270,1%
Utan trflaga7.9978.760*7639,5%
Kalskir7.2837.9976949,5%
Frkirkjan Rvk7.0097.4984897,0%
Frkirkjan Hf.4.7575.0242675,6%

* Fjldi trlausra ri 2007 er tlaur, Bjrn Bjarnason gefur upp 2,8% af heildarfjlda slendinga sem voru312.872, fst rmlega 8.760. egar endanlegar tlur birtast hj Hagstofunni gti skeika allt a 0,04% af heildarfjlda ea 125 manns. a er v mgulegt a Kalskir hafi vinninginn tlum en allt eins lklegt a skekkjan gangi hinn veginn.


Trlausum fjlgar hundra sinnum hraar en jkirkulimum hlutfallslega. Bjrn Bjarnason birtir tlurnar.

Enn kemur Bjrn Bjarnason til hjlpar og birtir tlur sem segja trlega miki - og kannski meira en hann vildi sjlfur! Melimum jirkjunni fjlgai um 227 manns essu ri ea heil 0,09%. Skrum utan trflaga fjlgai hins vegar um 760 manns ea svo (*), meira en refalt tlum taliog meira enhundrafalt hlutfallslega - 9,5% errmlega hundrasinnum meira en 0,09%!

(*) Tlurnar eru byggar dagbkarfrslu Bjrns Bjarnasonar dms- og kirkjumlarherra, sj http://www.bjorn.is/dagbok/nr/4295. Bjrn birtir reyndar ekki fjlda eirra sem skrir eru utan trflaga en segir a eir su 2,8% jarinnar. Mia vi 312.872 slendinga gerir a um 8760 einstaklinga en samkvmt tlum Hagstofunnar, sj www.hagstofa.is , voru 7997 utan trflaga fyrra. Mismunur er 763, sem gerir fjlgun upp 9,5%.


jkirkjan frjlsu falli - Bjrn Bjarnason birtir tlurnar.

slendingum fjlgai um 5611 essu ri en melimum jkirkjunni um 227. a er eiginlega ekki hgt a nota lsingaror um essar tlur. Rkiskirkjan lgverndaa 4% af fjlgunninni. Ekki 40%, ekki 94% heldur 4%! etta er stofnunin sem vill frjlst agengi skla landsins, stofnunin sem fr 4 milljari ri fr rkissji. etta er stofnun frjlsu falli, stofnun andarslitrunum.

Skoum tlurnar aeins betur. Samkvmt tlum fr Hagstofunni voru slendingar 312.261 ann fyrsta desember sastliinn og hafi fjlga r 307.261 ri fyrr. essar tlur og margar fleiri er a finna hj www.hagstofa.is

Skrir jkirkjunavoru 252.234 manns fyrir ri san, ea 82,1% jarinnar. Samkvmt tlum sem Bjrn Bjarnason dms- og kirkjumlarherra birtir heimasu sinni voru melimir jkirkjunnar 252.461 ann fyrsta desember sastliinn ea 80,7%. Tlurnar hans Bjrns m finna http://www.bjorn.is/dagbok/nr/4295.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband